Czosnek główkowaty

Czosnek główkowaty
Ilustracja
Kwiatostan
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

amarylkowate

Rodzaj

czosnek

Gatunek

czosnek główkowaty

Nazwa systematyczna
Allium sphaerocephalon L.
Sp. Pl. 1 : 297. 1753
Synonimy
  • Allium descendens L.[3]
Multimedia w Wikimedia Commons

Czosnek główkowaty (Allium sphaerocephalon L.) – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych. Rodzimym obszarem jego występowania jest Afryka Północna (Algeria, Egipt, Maroko, Tunezja) i Wyspy Kanaryjskie, Azja Zachodnia (Cypr, Liban, Syria, Turcja) i Zakaukazie oraz większa część Europy (bez Skandynawii)[3]. W Polsce dziko bardzo rzadka, parę stanowisk na Wyżynie Małopolskiej. Na Ukrainie występuje m.in. na Wołyniu i Podolu.

Morfologia

Początek kwitnienia
Kwiaty
W czasie owocowania
Liść
Pokrój
Roślina osiąga wysokość 30-90 cm. Rośnie kępami.
Cebula
jajowata, 0,7-1,4 cm gruba, nie w pełni pokryta białymi lub brązowymi błonami, otoczona licznymi małymi bocznymi cebulkami.
Łodyga
Prosto wzniesiona, sztywna, pełna, obła, ulistniona w dolnej połowie; wysokość 30-90 cm.
Liście
3-5 lub więcej, w przekroju półkoliste, nieco rynienkowate, przy końcu obłe, szerokości do 7 mm, krótsze od łodygi (głąbika); zamierają w trakcie kwitnienia.
Kwiaty
Zebrane w kulisty, bardzo gęsty, pozbawiony cebulek baldach pozorny na szczycie łodygi. Przed rozwinięciem kwiatostan osłonięty jest błoniastą okrywą złożoną z 1-2 nagle zwężonych w górze listków długości kwiatów lub krótszych. Szypułki wewnętrzne trzykrotnie dłuższe od kwiatów. Kwiaty o działkach skulonych, w optymalnych warunkach do 40 w kwiatostanie. Działki żywopurpurowe, do 5 mm długie, eliptyczne, na brzegach i wzdłuż grzbietu szorstkie, krótsze od pręcików. Nitki pręcików płaskie, na szczycie o dwu szydlastych wyrostkach, równych długością lub krótszych od pylników.

Biologia i ekologia

Czosnek główkowaty w siedlisku

Bylina, geofit. Roślina środowisk kserotermicznych. Kwitnie od czerwca do lipca. Przyciąga pszczoły i motyle.

Zastosowanie

  • Roślina ozdobna – roślina stosowana na rabatach bylinowych i w kompozycjach naturalistycznych (łąki kwietne). Zalecane sadzenie w dużych grupach. Dobrze wygląda w zestawieniu z gipsówką. Mrozoodporność i wymagania klimatyczne – 4-10 strefy USDA; w Polsce mrozoodporność całkowita. Wymaga gleby żyznej, przepuszczalnej, umiarkowanego podlewania, należy unikać nadmiernego nawodnienia. Konieczne pełne nasłonecznienie. Można stosować na kwiat cięty i do suchych bukietów. Rozmnażanie przez wysiew nasion lub z cebulek przybyszowych; nasiona zbierać po pełnym dojrzeniu[potrzebny przypis].

Przypisy

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-09]  (ang.).
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
  • BioLib: 42003
  • EoL: 1084981
  • EUNIS: 189232
  • FloraWeb: 315
  • GBIF: 2857616
  • identyfikator iNaturalist: 338352
  • IPNI: 528894-1
  • NCBI: 166824
  • Plant Finder: 282226
  • identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-296631
  • Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:528894-1
  • Tela Botanica: 3228
  • identyfikator Tropicos: 18403568
  • USDA PLANTS: ALSP4